Rudbar, İran’ın başkenti Tahran’ın kuzey-doğusunda Hazar Denizi’ne yakın bir vadi… Günümüzde meraklıların Alamut Kalesi’nden geriye kalan taş yığınını görebilecekleri dağa buradan çıkılıyor. Kalıntılara bakarak bin yıl önce burada dönemin “Cennet Bahçesi”nin olduğuna; İran’dan Irak, Suriye, Anadolu ve Mısır’a kadar dört bir yana korku salan yapının yönetim merkezinde bulunulduğuna inanmak zor…
Hasan Sabbah’ın 1050 yılında İran’ın Tus şehrinde doğduğu biliniyor. “Sergüzeşt-i Seyyidna” adlı kitabın tek yazma nüshası Alamut düşerken ele geçirilmiş, bugün Tahran Kütüphanesi’nde. Babası Ali bin Muhammed, İmamiye Şiası’nın önde gelen âlimlerindendi; oğlunu Nişabur’da geleceğin veziri Nizamülmülk ve Ömer Hayyam’la tanışacağı okula gönderdi.
Batınilik
Mısır’a kaçıp Fatımi halifesi Mustansır Billah’la tanışan Sabbah “hüccet” seçildi; Horasan’da irşadla görevlendirildi. Nizar tarafını tutması, Nizarilik ekolünün doğmasına yol açtı. İran’a dönüp Kuran ayetlerinin batıni (saklı) anlamlar taşıdığı esasına dayanan Batınilik propagandasına başladı.
Cinayet ve itaat
Sabbah, Rudbar Vadisi’ndeki Alamut Kalesi’ni (“Beldetül İkbal”) aşılmaz bir üs haline getirdi. Dai’lerin kandırdığı kişiler afyonla kendinden geçirilip “iç bahçelerde” gözünü açıyor; zevk ve sınırsızlık telkiniyle suikast emirlerine hazırlanıyordu. Cemaatin “Haşhaşiler” diye anılması sonraki yıllara aittir; Fransızca “assassin” (katil) kelimesinin kökü de buradandır.
Selçuklu Sultanı Melikşah, komutan Yoruntaş ve vezir Nizamülmülk suikastlarla öldürüldü; Berkyaruk dönemi yöneticileri zırhsız dışarı çıkamaz oldu. Hasan Sabbah 1124’te öldü; Alamut 1256’da Moğol Hülagü’ye, kalıntılar 1272’de Memlük Baybars’a yenildi.
Assassin’s Creed notu
Haşhaşiler ve Tapınak Şövalyeleri, Assassin’s Creed oyununun kurgusal geçmişinde karşı karşıya gelir. Oyunda Altair adlı suikastçiyi oynarız; “inanç atlayışı”, gizli hançer ve “Suikastçinin İnancı” (masumları koru, saklan, lidere karşı gelme) gibi öğeler bu tarihsel motiflerden beslenir.
Kaynak: kuzgunakademi.com arşivi (2021); tarih bölümü Avni Özgürel anlatısından derlenmiştir. Bu yazı eski siteden taşınmıştır.
