“For all swordsmen, past and present” — Ewart Oakeshott
Tarihi kılıçlar bölümüne başlarken, 2002’de aramızdan ayrılan Ewart Oakeshott’a bir saygı duruşu gerekli: Avrupa tarzı kılıçların bugün halen kullanılan sınıflandırma sistemini ortaya koyan araştırmacı, kılıcın elde tutularak, kullanılarak, hissedilerek yaşatılmasını öğütlemiş; teoriyi uygulamayla birleştirmiştir. Kuzgun Akademi de bilgi aktarımında uygulama ve teorinin birleşimini benimser.
Giriş
Bu makalede Avrasya bölgesinde tarih boyunca kullanılan kılıçlar, tarihçeleri ve türleri hakkında akademik zenginlikten uzak ancak tarihi ve doğru temellere dayanan bilgiler sunmayı amaçladım; popüler kültürün ürünlerini tarihi gerçeklerden ayırmayı, kılıç hakkındaki bazı yanlışları gidermeyi amaçlıyorum.
Kılıç hakkında
En basit biçimiyle kılıç, geçmiş zamanların bir savaş aracıdır. Metal işleme tekniği geliştiren neredeyse bütün toplumlar kılıcı geliştirmiştir. Metal işleme bilgisi, sadece kılıcın değil kimi zaman medeniyetlerin kaderini de belirlemiştir.
Kılıç bir silah olmanın ötesinde çoğu durumda bir simgeye dönüşmüştür: otorite, adalet ve güç simgesi; dahil olduğu kültürün izlerini taşır. Fiziksel olarak en basit biçimiyle iki ana parçadan oluşur: bıçak ve kabza.
Avrasya’da kılıcın kısa tarihçesi
Oakeshott’un yaptığı gibi 3 ana kısımda inceliyorum: Bronz Dönemi, Demir Dönemi (Antik dönem – Erken Ortaçağ), Çelik Dönemi (Ortaçağ).
Bronz Dönemi
Gerçek anlamıyla “kılıç” kavramı bronz üretme ve işleme tekniğiyle ortaya çıkmıştır. En eski örneklerine Malatya yakınlarındaki Aslantepe kazılarında rastlanmıştır (yaklaşık MÖ 3300). Erken bronz kılıçlar daha çok saplama amaçlıydı; alaşım oranları geliştikçe boylar uzadı.
Xiphos: Yaprak biçimli, Akdeniz’den Britanya’ya yaygın bronz kılıç formu. Kopis, Makhaira, Kopesh, Falcata: Öne eğimli kesme kılıçları; isimlendirme karışıklıkları için bkz. Quesada Sanz (1994). Öne eğimli kılıçlar savurmada düz kılıçlardan üstündür; ağırlık merkezi uca yakındır. Xenophon, Makhaira’nın süvari için ideal olduğunu anlatır.
Demir Dönemi — Antik Dönem
Demir cevherinin bolluğu silah üretimini demokratikleştirdi; bu, Bronz Çağı’nın çöküşüne dair teorilerden biriyle de ilişkilendirilir.
Gladius: Yaklaşık 65-69 cm bıçaklı Roma kısa kılıcı; “gladiatores” (gladyatör) kelimesi gladius’tan türemiştir. Kalkan (scutum) düzeniyle uyumlu yakın dövüş silahıydı.
Spatha: 75-90 cm Germen uzun kılıcı; günümüz Avrupa dillerindeki kılıç kelimesinin kökeni (spada, épée, espada). Viking ve Avrupa uzun kılıçlarının atasıdır.
Devam edecek
Erken Ortaçağ ve Çelik Dönemi (Ortaçağ) bölümleri hazırlanmaktadır.
Kaynakça
Ewart Oakeshott, The Archeology of Weapons (1960); Sword in Hand (2000). Jared Diamond, Guns, Germs, and Steel (1997). Tarassuk & Blair, The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons (1979). F. Quesada Sanz (1994).
Kaynak: kuzgunakademi.com arşivi (2021). Bu yazı eski siteden taşınmıştır; akademik makale olarak okunmamalıdır.
