# HEMA Nedir? Modern Eskrimden Farkı Kaynak: https://kuzgunakademi.com/bilgi-merkezi/hema-nedir-modern-eskrimden-farki/ HEMA, Historical European Martial Arts’ın kısaltmasıdır: tarihî Avrupa dövüş sanatları. Modern eskrimden farkı ekipman değil, kaynaktır. HEMA çalışması, geç Orta Çağ ve erken modern döne ait dövüş el yazmalarına ve basılı talimnamelere dayanır. Kaynak yoksa HEMA yoktur. ## Üç koşul İngiliz federasyonunun tanımı: HEMA sayılmak için çalışmanın tarihî bir kaynağa dayanması, Avrupa kökenli olması ve dövüş sanatı olması gerekir. 16. yüzyıl İtalyan rapier’ı veya Polonya askerî kılıcı bu tanıma girer. 1920’ler düello epe sistemi de bağlamına göre HEMA sayılabilir; aynı dönemin sportif epe eskrimi sayılmaz. El yazmadan bağımsız olarak “kendiniz sistem uydurmanız” HEMA değildir; çünkü tarihî kanıt yoktur. En erken bilinen kaynak, 1270’lere tarihlenen I.33 el yazmasıdır. Kılıç ve kalkan dövüşünü anlatır ve bugün Royal Armouries’te korunur. Sonraki önemli duraklar: Johannes Liechtenauer çevresi (uzun kılıç ve güreş), Fiore dei Liberi’nin Flos Duellatorum‘u, Filippo Vadi, Achille Marozzo ve 1570’de Joachim Meyer’in talimnamesi. 15. yüzyılda zırhlı dövüşü anlatan Gladiatoria ve baltalı dövüşü anlatan Le Jeu de la Hache gibi uzman metinler de vardır. Talhoffer adı sık geçer ama araştırmacılar onun metninin çok kapalı yazıldığını ve tek kaynak olarak kullanılmaması gerektiğini vurgular. ## Kaynak nasıl okunur? Fechtbuch denen bu kitaplar bugünkü anlamda ders kitabı değildir. Kimi başlangıçtan öğretir (Fiore), kimi ileri teknik seçkisidir (Codex Wallerstein) ve ancak başka kaynaklarla anlaşılır. Latince, eski Almanca veya eski Fransızca yazılmışlardır; çizim, metin ve kazılardan çıkan buluntular birlikte okunur. Tilman Wanke’nin derlemesinde altı çizilen nokta: ikincil kaynaklar toplumsal bağlam verir ama el kullanımını vermez. Kılıç tutuşu, adım ve zamanlama için el yazmasının kendisine dönmek gerekir. Tersi de doğrudur: el yazması dönem bağlamı olmadan yanlış okunur. Bu yüzden ciddi HEMA çalışması üçlü yürütülür: metni okumak, dönem silahının aslını veya iyi kopyasını elle tanımak ve farklı eşlerle baskı altında denemek. “Longsword” denen iki el kılıcı en çok çalışılan silahtır ama bu etiketin kendisi sorunludur. 14. yüzyıl Fiore kılıcıyla 16. yüzyıl Meyer kılıcı aynı değildir; zırh, boy ve denge değişince teknik de değişir. Bugün yaygın antrenman kılıcı feder, Meyer dönemi alıştırmasını iyi taklit eder ama daha erken dönem yorumunda bazı ayrıntıları gizleyebilir. ## Modern eskrimden farkı Modern eskrim olimpik bir spordur: epe, flöre ve kılıç branşları elektrikli dürtme ve hakemli sayı üzerine kuruludur. HEMA ise keskinmiş gibi yapmaya dayanır. Vuruşlar yaralayacakmış gibi ama aşırı sert olmadan verilir ve her hareketin kaynağı gösterilebilmelidir. Bu fark antrenmana da yansır. Modern eskrimde amaç sayı almaktır; HEMA’da amaç kaynağa sadık yorumu baskı altında test etmektir. Turnuva vardır, ama turnuva yorumun doğruluk testi olarak görülür, kendisi amaç değildir. Tarihî metinlerde Blossfechten (zırhsız), Harnischfechten (zırhlı) ve Rossfechten (atlı) ayrımları vardır; günümüzde en yaygın çalışılan zırhsız bölümdür. Ekipman farklıdır. Maske, ceket ve eldiven güvenliği sağlar. Antrenman kılıcı olarak kör kenarlı ve ucu yuvarlatılmış feder kullanılır; ölçüleri gerçek kılıca yakındır (yaklaşık 135 cm toplam, 1400 g dolayında). Amaç rakibi “dürtmek” değil, metindeki oyunu işlemektir. ## Nasıl çalışılır? Araştırmacılar HEMA’yı üç ayakta anlatır: kondisyon, teknik ve taktik farkındalık. Kaynaklar ileri teknikleri gösterir; temel adım ve beden mekaniği çoğu zaman yazmaz, çünkü o dönemde herkesin zaten bildiği varsayılırdı. Modern öğrenci bu boşluğu kondisyon ve temel eskrim çalışmasıyla kapatır. Teknik taraf, el yazmasındaki oyunu parça parça sökmektir: giriş, temas, karar ve çıkış. Önce yavaş ve uyumlu, sonra hız ve direnç artırıl olarak. Zihinsel taraf ise zamanlama ve mesafe bilgisidir; hangi oyunun ne zaman deneneceği, turnuva baskısında sınanır. Her eşleşen kişi bir veri noktasıdır; ne kadar çok farklı eşle denenirse yorum o kadar düzelir. Bu yapı HEMA’yı ne salt akademi ne de salt spor yapar. Akademik çalışma metni çözer, deneysel arkeoloji malzemeyi test eder, spor baskısı yorumu ayıklar. Üçü birlikte yürürse kaynak yaşayan bilgiye dönüşür. ## Yeni başlayan ne yapmalı? Önce tek kaynak seçilir: Liechtenauer geleneği veya Fiore hattı gibi. İkisi birden başlanmaz. Sonra o kaynağın güvenilir çevirisi bulunur; Wiktenauer kütüphanesi ücretsiz başlangıç noktasıdır. Ardından temel güvenlik ve kulüp disiplini gelir: maske ve eldiven olmadan serbest çalışılmaz, hız kademeli artırılır, durdurma işareti baştan konuşulur. Efsanelere dikkat gerekir. “Şövalye kılıcı 10 kiloydu” gibi anlatılar müze ölçümleriyle çelişir; gerçek tek el kılıçları çoğunlukla 1 kg civarındadır, iki el kılıçları 1,4–1,8 kg bandındadır. Müzedeki asıllara bakmak ilk ödevdir. ## SSS HEMA spor mu, tarih mi? İkisidir. Kökeni akademik araştırma ve deneysel arkeolojidir, bugünkü biçimi turnuvalarla spora yaklaşır. Merkezde kaynak sadakati vardır. Hangi silahla başlanmalı? Çoğu kulüp uzun kılıçla başlar, çünkü kaynağı boldur. Ama seçim kulübün çalıştığı ustaya göre yapılır. Eskrim geçmişi gerekir mi? Gerekmez. Adım, mesafe ve zamanlama sıfırdan öğretilir. Tehlikeli mi? Temaslı bir çalışmadır; koruyucu donanım, kör silah ve kademeli hız zorunludur. Evde tek başına öğrenilir mi? Metin okunabilir, kondisyon yapılabilir, ama yorum eşsiz test edilemez. Düzenli eşli çalışma olmadan ilerleme yavaşlar. ## Kaynaklar - The British Federation for Historical Swordplay, What is HEMA? (21.08.2016) — üç koşul tanımı, I.33’ün en erken kaynak olduğu bilgisi, keskinmiş gibi ama aşırı sert olmadan ilkesi. - HEMA Alliance ana sayfası — tek dövüş sanatı değil, dönemlere yayılan çoklu sanatlar; Wiktenauer kütüphanesi. - Historical European Martial Arts Resources, What is HEMA? — geç Orta Çağ-erken modern talimnamelere dayanma. - Tilman Wanke derlemesi, The Importance of Studying Historical Treatises — Fechtbuch listesi, ikincil kaynakların tek başına yetmediği. - Gassmann vd., Fighting with the Longsword (2016) — Blossfechten/Harnischfechten/Rossfechten ayrımı, feder ölçüsü, üç ayak. - Historical European Martial Arts Resources, What is a Long Sword in HEMA? (14.06.2020) — “longsword” etiketinin dönemlere göre değiştiği.